Hermelinde Hergenhahn & Edwin Zwakman
'Dubbel-installatie'
30 maart - 28 juni 1997


met deze dubbelinstallatie ging Het Plafond van start

1997Hergenhahn_in Het Plafond.jpg

© Hermelinde Hergenhahn, Amsterdam


Het Plafond presenteert vanaf zondag 30 maart 1997 een dubbelinstallatie van Hermelinde Hergenhahn en Edwin Zwakman.

Op een 3,5 meter hoog plafond van onafgewerkt beton projecteert Hergenhahn (Neuwied/Rhein (BRD), 1960) videobeelden van een wateroppervlak, recht van boven gefilmd en dus zonder horizon. Stille beelden van een uur tonen het kabbelen en golven van het water onder invloed van stroming en wind; af en toe drijven blaadjes voorbij of zwemt een eend door het beeld. Het bewegende water vormt een stil beeld. De projectie draait het wateroppervlak, vanaf een brug gefilmd, tot boven het hoofd van de kijker; het oogt daardoor rustgevend en verontrustend tegelijk. Licht en lucht, weerspiegeld op het wateroppervlak, hervinden hun natuurlijke positie - golven worden wolken. Deze installatie evoceert het verdwenen water van de ter plekke gedempte haven; tegelijkertijd lijkt het starre beton waarop geprojecteerd wordt opnieuw vloeibaar te worden - het massieve plafond wordt als het ware ‘opengebroken’ door een bijna barok luchtbeeld.

De installatie van Hergenhahn wordt getoond in samenhang met een beeld van Zwakman (Den Haag, 1969). Op een glaspui onder het plafond is een Hollands landschap zichtbaar: een paar rijtjes eensgezinswoningen staan in de luwte van een hoge dijk, waarboven een grijze lucht. Water is hier niet direct te zien, de dreiging ervan wel voelbaar. Het beeld, een transparante ‘duratrans’, is even ijl en immateriëel als de video-installatie van Hergenhahn.

Alhoewel deze twee werken separaat zijn onstaan worden ze hier op initiatief van de kunstenaars in elkaars verlengde getoond: de twee beelden gaan met elkaar een dialoog aan. Ook in hun verdere werk staat, zowel bij Hergenhahn als ook bij Zwakman, verbeelding van het ‘landschap’ centraal.

Hergenhahn schildert en tekent naar aanleiding van wandelingen en reizen door de natuur: Duitsland, Nederland, de Donau-delta, China. Zo ontstaan veelal abstracte, monochrome weefsels van strepen, vegen en vlekken. De beelden zijn altijd plat. Het ‘vertekende’ landschap is als het ware een projectiescherm voor persoonlijke indrukken en gedachten. Nog tot en met 30 maart 1997 toont Hergenhahn in het Centrum Beeldende Kunst en het Natuurmuseum in Rotterdam een serie van vier monumentale houtskooltekeningen. Bij die gelegenheid verscheen het boekje ‘Hermelinde Hergenhahn. Schwarzer Humor / Zwarte humor.

Zwakman behandelt het landschap vanuit de Nederlandse traditie van de mens-gemaakte natuur. Hij fotografeert makettes van landschappen die hij zorgvuldig in miniatuur-formaat ensceneert. De uiteindelijke beelden suggereren daarentegen een enorme ruimtelijkheid. Centraal staan problematieken als schaal en maat, de relatie tussen werkelijkheid en illusie, en de conventies van de ‘kijk’ op het landschap.

© Guus Vreeburg / Het Plafond, Rotterdam; 970330

1996Zwakman_Dijk 185 x 360.jpg

©  Edwin Zwakman, Amsterdam

Zoals gezegd: met deze dubbel-installatie ging Het Plafond destijds van start. De transparante 'duratrans' foto van Edwin Zwakman - een voorstudie voor een later op monumentale schaal uitgevoerd werk - op de étalageruit van Het Plafond daagde voor het eerst voorbijgangers door die ruit héén te kijken.
Daar was - vooral 's avonds goed zichtbaar - de videoprojectie van Hermelinde Hergenhahn op het plafond van Het Plafond te zien, plus de 'tour de force' om die daar te krijgen. Het waren de eerste dagen van de video-beamer: om een beeld van voldoende omvang - uiteindelijk circa 200 x 150 cm - op het plafond te krijgen, moest het signaal van de beamer - een tamelijk omvangrijk, log apparaat dat op de vloer achterin de ruimte stond - via een diagonaal opgestelde spiegel van 150 x 150 cm omhoog geprojecteerd worden... Het verstild-bewegende beeld zorgde 's avonds voor een meditatieve sfeer.

Recenter werk van Hermelinde Hergenhahn is te vinden op deze site
Recenter werk van Edwin Zwakman is te vinden op deze site