Het Plafond; ruimte voor kunsten en cultuur in het woonhuis van Willem Besselink en Guus Vreeburg
Gedempte Zalmhaven 761, 3011 BT Rotterdam / NL
'Private Peep Show'
Simone Meier (CH) & Jennifer Ross (UK)
24 januari - 28 februari 2009
Opening: zaterdag 24 januari 2009, vanaf 20.30 u - van harte welkom!
information in English
foto's opening 24 januari
'Private Peep Show’: je ‘zelf’ etaleren
Naast het hoge plafond waaraan Het Plafond zijn naam ontleent, heeft de ruimte nog een tweede karakteristiek: de grote spiegelruit direct aan de straat. Daarmee ontstaat een etalage, die de openbare ruimte buiten verbindt met binnen. Die spiegelruit is een soort interface tussen de ‘openbare’ sfeer van de straat en de semiprivate, semipublieke ruimte, die Het Plafond is.
De jonge kunstenaars Simone Meier & Jennifer Ross spelen met hun installatie ‘Private Peep Show’ (PPS) heel bewust in op deze specifieke situatie, zowel in materiële zin, maar vooral ook inhoudelijk/conceptueel. Via PPS onderzoeken ze de samenhang tussen ‘het private’ en het ‘publieke’; meer in het bijzonder die tussen het ‘privé leven’ en het ‘openbare leven’ – de manieren waarop tegenwoordig de privé sfeer ook in het openbaar zichtbaar is: aan de ene kant ‘je zelf etaleren’ en aan de andere kant ‘gluren bij de buren’. Sterker nog: Simone Meier & Jennifer Ross zetten dit op scherp door hun eigen privélevens én een glamourversie daarvan te etaleren, en tegelijkertijd óns uit te dagen om te gluren.
Zo exploreren Simone Meier & Jennifer Ross, als geen van de Plafond-kunstenaars vóór hen (misschien met uitzondering van Sjoerd Knibbeler, in 2006), de tweede belangrijke karakteristiek van Het Plafond, met een echt op de situatie toegesneden installatie: zij etaleren hun 'zelf', en wij gluren.
Kom kijken bij Het Plafond
Het Plafond kent geen vaste
openingstijden, maar opent zich met een grote winkelruit naar het
trottoir van de Gedempte Zalmhaven. De installatie van Simone Meier en Jennifer Ross
is dus dag en nacht te bekijken.
© Simone Meier & Jennifer Ross, Rotterdam; 2008
Simone Meier & Jennifer Ross
‘Private Peep Show’ (PPS) is een
samenwerkingsproject van twee jonge kunstenaars, of om precies te zijn:
twee studenten beeldende kunst. Simone Meier uit Bazel/Zwitserland en
Jennifer Ross uit Liverpool/UK. Op dit moment zijn ze
uitwisselingsstudent op de Willem de Kooning Academie (art, media,
design & leisure) in Rotterdam. Daar hebben ze elkaar ontmoet, in
september 2008. Pas toen leerden ze elkaars artistieke interesses
kennen en ontdekten ze dat ze er een paar deelden. Dat leidde tot het
plan een project samen te doen – en daarmee klopten ze aan bij Het
Plafond.
Simone Meier over haar werk:
“Toen ik aan mijn studie
begon was ik geïnteresseerd in het fenomeen ‘kamer’: kamers zowel
‘binnen’, als ook in de buitenruimte – als ‘tussenruimte’. Ik
onderzocht dit fenomeen met een aantal installaties, waarin ik
uiteenlopende materialen en objecten gebruikte. Ik wilde uitzoeken hoe
architectonische ruimte waar je doorheen kunt lopen invloed heeft op de
specifieke mogelijkheden van een werk en op de bewegingen van de
kijkers.
In later werk werden de sociale aspecten van ruimte
belangrijker. De stedelijke ruimte is opgebouwd uit heel verschillende
‘kamers’ met uiteenlopende sociale structuren. In het dagelijks leven
word je als individu met eigen conventies, geconfronteerd met
maatschappelijke normen en waarden. Die tegenstelling levert een
conflicterende situatie op, en daarin ben ik geïnteresseerd.”
Jennifer Ross:
“In
mijn werk verken en onderzoek ik maatschappelijke thema’s. Ik werk met
de nieuwe media en maak filmpjes, en sites en publicaties op het
internet. Zo wil ik thema’s bij de kop pakken en ze op nieuwe manieren
onder de aandacht brengen zodat het publiek de kans krijgt zo’n thema
fris en nieuw te bekijken. Ik vind dat ‘kunst’ mensen ruimte kan geven
om als het ware een stap terug te doen en allerlei thema’s opnieuw te
bekijken en ze te analyseren op een manier die voor de officiële
nieuwsmedia onmogelijk is.
Ik wordt geïnspireerd door kunstenaars als Phil Collins, Renzo Martens en Jeremy Deller. Die
houden zich allemaal, op heel verschillende manier, bezig met
maatschappelijke thema’s. Ze slagen erin om hun publiek kritisch te
laten kijken naar wat men voor juist & correct hield. Op dit
moment onderzoek ik het effect van de media op het publiek. Ik heb een
eigen media website gemaakt, ‘Who’s
News’. Daarop staan nieuwsitems die ik verzameld heb bij een algemeen
publiek. Met zulk alternatief nieuws hoop ik tegemoet te komen aan wat
mensen werkelijk denken, waar datgene wat bericht wordt via de
officiële nieuwskanalen vaak een ‘blik van buiten’ is.”
De twee
kunstenaars delen nadrukkelijk een belangstelling voor de
maatschappelijke positie van het individu, en voor de druk die op hen
wordt uitgeoefend in de verschillende situaties waarin ze zich
bevinden: privé of meer openbaar. Toen een medestudent (dank-je-wel,
Sae!) ze wees op Het Plafond besloten Simone Meier & Jennifer Ross
een voorstel te doen voor een gezamenlijk project daar: om hun
gemeenschappelijke interesses te onderzoeken, en ook de specifieke plek
van Het Plafond, op de grens tussen de ‘publieke’ ruimte en de
privésfeer.
In de afgelopen twee maanden is hun oorspronkelijke
plan voor Het Plafond voortdurend bijgesteld. Beide kunstenaars, die
tot nu toe ieder apart werkten, zijn inmiddels een echt creatief team
geworden. Ze vullen elkaar aan en stimuleren elkaar, ze staan open voor
suggesties van derden en zijn bereid alle inhoudelijke, beeldende en
ruimtelijke implicaties daarvan uit te proberen, gegeven het specifieke
karakter van Het Plafond; een echt professionele houding! Hun project
hier kan gezien worden als een proces, waarbij hun installatie
voortdurend verandert – zowel in tijd als in ruimte. Hun ‘Private Peep
Show’ zoals die op 24 januari geopend wordt is daarmee niet méér, maar
ook niet minder dan een enkele fase in dat proces.
Private Life – Public Life: ‘gluren bij de buren’
Eeuwenlang al hebben buitenlandse bezoekers in Nederland zich erover verwonderd dat de ramen van veel huizen hier zo ‘open’ zijn, niet afgedekt, zelfs ’s avonds niet, waardoor iedereen op straat kan zien wat er binnen gebeurt – voor hen toch de ‘privé wereld van het gezin’. Ook de grote ruit van Het Plafond is nooit afgeschermd – in tegenstelling overigens tot veel van de andere appartementen in dit rijtje langs de stoep van de Gedempte Zalmhaven.
Dat fenomeen van de ‘open vensters’ is op allerlei manieren verklaard, variërend van ‘openbare controle van ieder aspect van het privéleven’ – “ik heb niets te verbergen” – tot een verondersteld Nederlands ‘zelfbewustzijn’ – “ik ben trots op wat ik ben”. Hoe het ook zij, het is niet verwonderlijk dat het format van ‘Big Brother’, een TV ‘reality show’, hier in Nederland ontwikkeld is – veel méér verwonderlijk is het dat BB ook internationaal zo’n succes is… De bewoners van het BB Huis zijn compleet afgesneden van de buitenwereld. Het huis is helemaal overspoeld door televisie – niet om, zoals tegenwoordig gebruikelijk is, bewoners te laten kijken naar de wereld buiten, maar om een anoniem publiek te laten kijken naar alles wat binnen gebeurt. Afgeladen met camera’s, gunt het BB Huis zijn bewoners geen enkele privacy – zelfs niet tijdens hun meest intieme privémomenten. TV-kijkers zijn wereldwijd dol op het programma – het geeft ze de kans naar binnen te gluren, natuurlijk zonder het risico te lopen daarbij betrapt te worden, zonder het risico zélf begluurd te worden. Normaal zijn ze bang voor de camera. En toch: iedere keer wanneer audities worden gehouden voor een nieuwe BB serie melden duizenden mensen zich aan, vol bewust van het feit dat ze straks tot in detail te zien zullen zijn…
Hoe absurd dit misschien ook lijkt, toch is BB bij nader inzien een metafoor voor de manier waarop de media de afgelopen tientallen jaren ons leven veranderd hebben. Toen George Orwell zijn novelle ‘Nineteen Eighty-Four’ (1948) schreef, formuleerde hij het motto ‘Big Brother is watching you’ als een nachtmerrie, karakteristiek van een totalitaire samenleving. In die dagen gold begluurd worden als een inbreuk op menselijke waardigheid, net zoals trouwens je zelf tentoonspreiden en zelf gluren (‘voyeurisme’). Hoe moreel en ethisch verwerpelijk zulke noties toen ook waren, tezelfdertijd leverden ze munitie voor allerlei films en romans. Alfred Hitchcock gebruikte die thema’s in zijn succesfilm ‘Rear Window’ (1954) en Michelangelo Antonioni in ‘Blow Up’ (1966) – twee films over fotografen die stiekem het leven van hun ‘slachtoffers’ begluren. Iets dergelijks, maar nog een stap verder, gebeurt in het fantastische verhaal ‘Ghosts’ (1986) van Paul Auster – dat gaat over ‘Blue’, een ‘private eye [!] detective’, die in opdracht van ‘White’ een zekere ‘mister Black’ bespioneert. ‘Black’ en ‘White’ blijken tenslotte een en dezelfde: een schrijver die een verhaal schrijft over ‘Blue’ die hem beloert. Wie beloert wie? Dat was tóen. Wie anno 2009 ‘window peeping’ intypt op Google krijgt als eerste ‘hit’ een pagina op YouTube die vol staat met videofilmpjes – de meeste daarvan ‘home made’, en veel ervan gemaakt door de ‘slachtoffers’ zelf: Hitchcock, Antonioni en Auster zouden er wel pap van lusten… En wie tegenwoordig gebruik maakt van chat-sites ziet (en hoort!) nog veel meer…
Er is dus blijkbaar nog iets anders aan de hand. Niet alleen zijn gluren en voyeurisme, begluurd worden en jezelf laten zien en zelfs je zelf etaleren en regelrecht exhibitionisme – althans in het ‘Westen’ – alledaagse realiteit geworden. YouTube levert het bewijs dat de media vandaag de dag echt ‘massa media’ zijn geworden, in de handen van mensen zélf, en dus echt ‘bottom up’ – in tegenstelling tot vroeger toen ‘top down’ de enige richting was. In plaats van enkel nog ‘het publiek’ te zijn van ‘professionele producenten’, is het publiek zelf nu én producent én acteur én zender geworden. Dat is de werkelijkheid van vandaag.
Dat brengt ons terug naar Big Brother – destijds bejubeld als ‘echt de werkelijkheid’ – en naar de eeuwige vraag wat dan ‘werkelijkheid’ ís. In plaats van professioneel geregisseerde professionele acteurs, getraind om rollen te spelen die uitstijgen boven het gewone leven, laat BB ‘gewone mensen’ zien. In hun BB Huis – glamourachtig ingericht – proberen zij, net als de meesten van ons, zich te gedragen volgens de geïdealiseerde stereotypen uit de media en zo lang mogelijk hun ‘publieke’ image op te houden; ondertussen zit het TV publiek wereldwijd te wachten tot ‘ze’ ‘breken’, zodat nu hun ‘echte’ leven naar buiten komt: de discussies en ruzies, de shit en de sex – en zelfs díe lijken nauwelijks te kunnen ontsnappen aan de codes van glamour gedrag… Het onderscheid tussen ‘privé’ en ‘publiek’ lijkt verdampt, net zoals dat tussen ‘glamour’ en ‘echt’.
Simone Meier & Jennifer Ross: Private Peep Show bij Het Plafond
“Waarom laten mensen zich zo graag zien aan de wereld?” / “ Waarom kijken mensen daar zo graag naar?” / “Wij snappen dat niet… wij kijken nooit naar reality shows op TV… ik houd er niet van te worden gefilmd.” Uitspraken van Simone Meier & Jennifer Ross op 18 december 2008, toen ze hun eerste schetsen presenteerden voor hun project bij Het Plafond. Simone Meier: “Ik heb geeneens foto’s van mezelf.” / “Ik hoef mezelf niet op foto’s te zien.” / “Ik vind het vervelend als mensen een camera gebruiken.” Jennifer Ross daarentegen: “Ik ben dol op foto’s.” / “Als toerist maak ik voortdurend foto’s; waar er ook maar een bezienswaardigheid is ga ik er vóór staan.”
Aanvankelijk hadden ze het idee te werken met bestaande beelden uit de levens van andere mensen – zowel geïdealiseerde ‘glamour’ beelden als ook de ‘echte’ versie ervan. Gaandeweg namen de kunstenaars namen de uitdaging aan zichzelf in de schijnwerpers te zetten en hun eigen ‘zelf’ te etaleren. Een ‘Private Peep Show’ over hen zelf.
‘Private Peep Show’ begint al buiten, op de stoep. Verwijzend naar advertenties, posters en billboards die in de openbare ruimte gebruikelijk zijn brengen Simone Meier & Jennifer Ross glamour foto’s van zichzelf aan op de buitenkant van de etalageruit van Het Plafond. Voorbijgangers worden uitgedaagd die foto’s mee te nemen en/of hun eigen glamour foto’s er aan toe te voegen: zou u dat durven? Op die manier wordt de installatie interactief – iedereen kan mee doen. Die foto’s dekken tegelijkertijd de ruit grotendeels af, waardoor er slechts een paar kijkgaten overblijven waardoor je bij Het Plafond naar binnen kunt gluren. Dáár laten de kunstenaars zich nóg eens zien – dit keer hun privé leven. Zou u willen gluren? Zou u durven gluren?
Áls u dat doet kunt u de installatie bewonderen die Simone Meier & Jennifer Ross daar gebouwd hebben. Een podium daar is het toneel van een meer huiselijke, privé sfeer. Op een aantal monitoren van heel verschillende maat is zowel stilstaand als bewegend beeld te zien uit het privé leven van ieder van beide kunstenaars. Net zoals bij YouTube als op webcams is dit beeld deels duidelijk geposeerd, deels ogenschijnlijk meer spontaan en toevallig. Zien we hier werkelijk hun ‘echte’ levens – anders dan hun glamour foto’s op het raam?
Voorbijgangers die naar binnen gluren worden ook zelf geobserveerd, via een webcam. Hebt u dat gemerkt? Die webcam beelden worden in real time geprojecteerd op een monitor die te zien is achter een raam aan de zijkant van Het Plafond. Voor alle duidelijkheid: die beelden worden op geen enkele manier opgeslagen! Plafondgluurders lopen de kans om, naast deze digitale bespieding, ook nog bekeken te worden door echte ogen: direct achter de presentatieruimte van Het Plafond en een beetje daarboven verheven en niet meteen zichtbaar vanaf de stoep is onze werkruimte. Als we daar zitten te werken – wat niet altijd het geval is – hebben we een prima zicht op alles wat in Het Plafond gebeurt, én op de stoep. Misschien zien we wel dat u staat te gluren, en misschien zien we ook uw reactie op het moment dat u ons opmerkt – terwijl we u bekijken. Van de andere kant – misschien hebben we wel helemaal niet door dat u er bent. Daarmee hebt ú de kans óns te bekijken – ons niet bewust dat u gluurt naar het semi-openbare deel van ons leven…; ons echte privéleven blijft buiten beeld op de eerste verdieping van dit appartement, waarvan Het Plafond de opmaat is.
‘Private Peep Show’ – het gaat over je ‘zelf’ etaleren, over ‘poseren’, over ‘gluren’ en over ‘begluurd worden’: wie bekijkt wie?
| |
Simone Meier |
| 1976 |
geboren in Basel/Switzerland |
| 2006 |
start BA Fine Art, Hochschule für Gestaltung und Kunst, Basel/Zwitserland |
| tentoonstelling ‘Stiff Upper Lip’ (met Roland Sutter); Sommerendausstellung HGK FHNW, Vogesenstrasse 135, Basel | |
| tentoonstelling ‘Verhindert’ im Tierpark der Kantonalen Psychiatrischen Klinik Liestal | |
| 2008 |
uitwisselingsstudent aan de Willem de Kooning Academie ('art media design leisure'), Rotterdam/NL |
| meer informatie over Simone Meier in deze PDF | |
| Jennifer Ross | |
| 1986 |
geboren in Liverpool/UK |
| 2007 |
start BA Fine Art, Nottingham Trent University, Nottingham/UK |
| 2008 |
uitwisselingsstudent aan de Willem de Kooning Academie ('art media design leisure'), Rotterdam/NL |
| huidig project: ‘Who’s News’ | |
| 2009 |
staat op de cover van 'Hello!' magazine (UK) |
Private Peep Show
| Programma | |
| 12 januari 2009 |
|
| start opbouw van de installatie - alle gebeurtenissen zichtbaar vanaf de straat | |
| 24 januari 2009 | |
| vanaf 20.30 | opening 'Private Peep Show'; beide kunstenaars zijn aanwezig; u bent van harte welkom! |
| 28 februari 2009 |
|
| vanaf 20.30 | finissage van 'Private Peep Show'; |
Informatie
Willem Besselink: +31 6 19 4343 41
Guus Vreeburg: +31 6 4720 4750